Maar ook de geschiedenis van Louis de Wijze

Als men de geschiedenis van de firma Homburg leest, waren er wel eens, zoals bij elk bedrijf, minder goede perioden, maar toch had men steeds veel vertrouwen in de toekomst. Na elke tegenslag ging men weer met nieuwe moed volop aan de slag. Dit blijkt ook weer uit bijgaande foto uit de jaren zeventig. Heel in het kort willen wij, op deze beperkte plaats, de geschiedenis van deze firma weergeven.

De firma Jonges-Homburg uit Haarlem, kwam op 7 november 1949 naar Cuijk. Er werd een fusie aangegaan met de firma de Wijze en Brinke.

De naam werd veranderd in Firma N.V. Jonges - Homburg- De Wijze, en men begon met 60 personeelsleden.

Het bedrijf groeide heel snel en in 1951 werd al het nieuwe fabriekscomplex feestelijk geopend. De oppervlakte was van 3000 M² vergroot naar 7000 M². Onder de bezielende leiding van S. Homburg bleef het bedrijf groeien. In de jaren zestig was er een krappe arbeidsmarkt. Er kwam een grote personeelswerving in Friesland, en ook in het buitenland moest men personeel werven. In 1963 kwamen de eerst Spanjaarden, gevolgd door mensen uit het voormalig Joegoslavië.

In 1970 waren er bij de firma Homburg in Cuijk 1000 werknemers in dienst, waarvan 264 Spanjaarden en 120 Joegoslaven. De zaken gingen zeer goed, en de ene slachterij na de andere werd overgenomen, o.a. in Wijhe, Goor, Olst en Wilp. Ook de productie bleef stijgen. Burgemeester van Zwieten slachtte in 1963 het 100.000e varken, in 1968 waren dit er al 250.000. In 1969 haalde men een productie van 20.000 varkens per week. Er waren echter ook tegenslagen. Zoals de grote branden in 1969 en 1971. En niet te vergeten de varkenspest in 1974. Hierdoor kwamen minstens 300 man tijdelijk zonder werk te zitten, en ook Fomeva, het varkensfokbedrijf in Vianen was het slachtoffer, en was voor het bedrijf een enorme financièle strop.

Foto van 2007

Toch werd op grootse wijze in 1974 het zilveren jubileum gevierd in De Vereniging in Nijmegen. Er werden 7 jubilarissen gehuldigd die vanaf het eerste uur in dienst waren, t.w.. W. Barten, A. Baard, K. Jonges, J. Vervoort, L. de Wijze, W. Blok en H. Hermans.

In 1977 nam de heer S. Homburg afscheid van zijn nog steeds bloeiend bedrijf. De jaren tachtig worden al veel moeilijker. Sanering van de vleesverwerkende industrie is hard nodig. Concurrentie wordt hard. l983.Opnieuw slaat de varkenspest toe, dus opnieuw forse verliezen. 1984. Mede-oprichter en direkteur L. de Wijze gaat met pensioen.

Donkere wolken hangen boven het bedrijf. Nieuwe directeuren volgen elkaar snel op. Het gevolg is steeds weer nieuwe plannen, een kleine opbloei van het bedrijf gevolgd door nog grotere verliezen, grote onrust bij het personeel, en weer ontslagen. Het einde van de firma Homburg is nabij.

Het uiteindelijke resultaat is de overname van het bedrijf in 1993 door de Firma Boveco uit Boekel, de moedermaatschappij van Homburg-Boekos.

bron: Fotoarchiefdienst

Homburg Cuijk Netherlands.

If one the history of the firma reads Homburg, were there sometimes, like at each company, less good periods, but nevertheless had one always much trust in the future. After each developement one got to work with new courage in abundance. This becomes clear also from enclosed photograph from the years seventy. Heal in short want we, at this restricted place, the history of this firma reflect.

The firma Jonges-Homburg Haarlem, ended up on 7 November 1949 to Cuijk. A fusion was contracted with the company Wijze and Brinke.

The name was changed in firma N.V Jonges - Homburg - the manner, and one started with 60 staff members. The company grew very fast and in 1951, the new factory complex was already opened festively. The surface was of 3000 M² increased to 7000 M². Under the inspiring control of S. Homburg continued grow the company. In the years sixty there was a tight labour market. There a large staff recruitment in Friesland, and also abroad had one came staff bring in. In 1963, the firstly Spannish arrived, followed Yugoslavians.

In 1970, were there at the firma Homburg in Cuijk 1000 employees in service, of which 264 Spannish and 120 Yugoslavians. The matter went very good, and the one slaughterhous after the other was taken over in Wijhe, Goor, Olst and Wilp. Also production continued increase. In 1963 the 100.000 pig was slaughtered, in 1968 were this there already 250.000. In 1969, obtained one a production of 20,000 pigs a week. There were however also developements. Such as the large fires in 1969, and 1971. and to forget the pig plague in 1974. because of this at least 300 man became temporarily without work, and also Fomeva, the pig foresail company in Vianen was the victim, and was for the company enormous financial loss.

Anyway, in 1974, the jubilee were celebrated in the association in Nijmegen. 7 man who were as from the first hour in service, were honoured. In 1977 Mr. S. Homburg took farewell of its still thriving company. Theeighries became already much more difficult. Cleansing of the meat-industry is rapidly necessary. Competition becomes harder and harder in 1983. Again strikes the pig plague, therefore again strong losses. In 1984. a co-founder goes with pension. Dark clouds hang above the company. New directors succeed each other rapidly. The consequence is always new plans, small flourish of the company followed by still larger losses, large disorder at the staff, and fired personel. The end of the company Homburg is near. The eventual result is the adoption of the company in 1993, by the company Boveco from Boekel, the parent company of Homburg-Boekos.

Homburg N.V.

The meat processing expansion into Europe started in 1972 when J. Lyons Netherlands Holdings B.V. acquired a 99.8 per cent interest in the share capital of Homburg N.V. whose main factory was situated in the south-east of the Netherlands. Simon Homburg was made chairman of the supervisory board and his son, Bill Homburg, managing director. The company was described at the time as one of the major pork meat processing businesses in western Europe which had developed a high degree of technology in its field having complete control of all pig processing from breeding to numerous finished products. It was alleged that the only components of the pig not used were the eyes and the grunt. The company had been founded in 1932 by Simon Homburg who retired in 1977. The business started in Haarlem, at first producing sausages but later a wide range of canned goods were produced. In 1949 the factory at Cuyk in the south-east of the Netherlands was acquired including a slaughterhouse. Subsequently other plants in Wilp, Olst, Goor and Wijhe were bought and the company grew to become a major force in the port meat trade in the Netherlands. In August 1972 Homburg acquired the entire share capital of Vleeswarenfabriek Beckers N.V. and thus it became a fully owned subsidiary. Beckers was the largest manufacturers in the Netherlands of speciality products for the catering trade, notably frikadellen (a skinless sausage).

Homburg had a number of smaller subsidiaries namely, Kips, B. Linthorst, Jongmans and Mulfric but most importantly Fomeva B.V., a pig breeding station about three miles from the main factory. Prior to 1963 all the pigs required by the factory were purchased at market or direct from farmers but supplies tended to fluctuate in both quantity and quality. To overcome these difficulties Homburg decided to establish their own pig breeding station (Fomeva) to produce about 200 fattened pigs per week to help keep supplies regular. Fomeva also acted as a research station where the company were able to test different breeds to determine all that could be understood about pigs from the perspective of profitable long-term production. By the time that Lyons acquired Homburg the Fomeva breeding station had acquired an international reputation. It no longer supplied pigs for factory processing but had evolved its own special breed of pig which it sold to sub-breeders. The job of the sub-breeders, mostly farmers in different parts of the Netherlands, was to raise high quality gilts (young females) which were then sent to other farmers called multipliers. The multipliers, with boars supplied by Fomeva, raised pigs which ultimately were destined for the factory. Between multipliers and factory there was one other stage, that of fattening. The young pigs were sent by the multipliers to yet more farmers who raised them under strictly controlled routines to the Formeva prescribed weights, when the animals were ready for slaughter. Every stage of this process was carefully supervised by the Fomeva specialists to ensure their high standards were met throughout. The manager of this station was A. H. C. Kuipers who was brought in by Simon Homburg in 1962 to set up the pig farm. Kuipers trained and practised as a veterinary surgeon, later he became manager of a slaughtering business, and then director of a co-operative artificial insemination unit. The total staff employed by the Fomeva unit was approximately 75.

The Homburg Board of Directors were: L. de Wijze, G. Mol, H. Janssen, M. Broere, A. Heun and S. van der Oosterkamp. In 1988 Beckers acquired a meat snack business in the Netherlands called Tappaz Beheer B.V. Tappaz and its subsidiaries had two plants producing fricandels, hamburgers and sauces, one in Bocholt, Belgium ad the other in Someron, the Netherlands. In Belgium sales were mainly to catering establishments and in the Netherlands to retail outlets. Tappaz was placed under the overall control of Wim Andriessen, managing director of Beckers, making the combined operation one of the largest meat snack producers in the Netherlands. In 1990 the Beckers business was sold to a management buyout led by Wim Andriessen. It included sales depots in France, the UK, Spain and Germany as well as the Benelux countries.

Oud-Burgemeester Hendriks rechts en Louis de Wijze.

Louis de Wijze

Wonende te Berg en Dal overleefde het concentratiekamp Auschwitz. hij reisde, samen met koningin Beatrix en premier Balkenende, naar Polen om de 60 - jarige herdenking van de bevrijding van het kamp bij te wonen.

"Als je een beetje handig was, kon je je het leven wel ietsje aangenamer maken in het concentratie- en vernietigingskamp. En humor, dat heeft mij in de moeilijkste tijden echt overeind gehouden." De nu 82-jarige Louis de Wijze was een van de weinige gelukkigen die het kon navertellen: de verschrikkingen van het beruchte vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kleine man uit Berg en Dal straalt bij de gedachte dat hij door koningin Beatrix is gevraagd mee te gaan naar de herdenking van de bevrijding van Auschwitz. "Ik ben zeer vereerd met haar uitnodiging", lacht De Wijze.

De Duitsers haalden in 1943 het gezin De Wijze uit zijn woning in Nijmegen. Bij het gezin woonde een Duits pleegkind, dat eveneens op transport is gesteld. "Voor de Duitsers waren aantallen gevangenen belangrijker dan om welke mensen het ging", zegt De Wijze.

Toevallig was zijn oudste zus op bezoek bij haar schoonouders, zodat ze de dans ontsprong. Zij heeft vanaf dat moment op onderduikadressen de oorlog overleefd. Het gezin De Wijze kwam via kamp Westerbork in Duitse concentratiekampen terecht. De ouders, een zusje, ooms, tantes, neven en nichten van De Wijze overleefden de kampen niet. "Van onze hele grote familie is maar een enkeling overgebleven. Zelf moest ik meedoen aan de derde zogenoemde dodenmars uit Auschwitz naar het westen. De Russen waren al vlakbij. We hebben onderweg de rookwolken van het bombardement op Dresden gezien. Op een gegeven moment gooiden de SS'ers broden in de groep strompelende Joden. Iedereen dook er op af en op dat moment zagen mijn vriend Herbert Gorski en ik kans te vluchten. We zijn samen naar Berlijn gelopen en hebben zo de oorlog overleefd." De Wijze zoekt nog steeds naar Gorski, die in de Sovjet-Unie is getrouwd.

De Wijze deed in Westerbork mee aan de revue. "Ik zing nog steeds graag en heb veel aan cabaret gedaan. Bovendien zeiden ze dat de revuemensen niet op transport zouden gaan. Dat is later toch gebeurd." Vanaf 1944 zat de toen 22-jarige jongeman in Auschwitz. Hij schuift de mouw van zijn trui omhoog: nummer 175564 kreeg hij daar op zijn arm getatoeëerd. "We moesten werken in een fabriek waar methylalcohol werd gemaakt. Een heel gevaarlijk en explosief goedje. En sjouwen met lijken naar de crematoria. Die lucht vergeet ik nooit meer." Toch heeft De Wijze glinsterende pretogen. Hij lacht veel en beschikt over een grote voorraad typische Sam-en-Moos-moppen. "Ik ga er zeker een aan de koningin vertellen", zegt hij. "Nee, ik ben niet bitter geworden. Ik was 23, toen ik weer in Nederland kwam. Mijn leven begon toen eigenlijk pas. Ik trouwde, kreeg zes kinderen en heb nu dertien kleinkinderen. Het geslacht De Wijze is weer opgebouwd. Dat is fantastisch."

Het echtpaar De Wijze woont nauwelijks twee kilometer van de Duitse grens. "Daar hebben we geen moeite mee. Ik zeg wel eens: als ze weer komen, zijn wij binnen drie minuten bezet! Ach, jonge Duitsers zijn niet verantwoordelijk voor wat hun vaders en grootvaders hebben gedaan. Wat ik wel erg vind, zijn die jonge nazi's, ook buiten Duitsland, die beweren dat de holocaust nooit heeft bestaan. Door lezingen op scholen te geven, probeer ik jonge mensen te laten zien dat het allemaal echt is gebeurd, ook al lijkt het nu al zo lang geleden." De Wijze heeft, zegt hij, na de oorlog geen bekendheid als overlevende van Auschwitz gezocht. "Het is op mijn pad gekomen. Zo hoorde ik van het monument bij Westerbork. Toen heb ik gezegd: je moet 102.000 stenen neerleggen voor elke omgekomen jood. En dat is in 1995 gebeurd. Ook heb ik een boek over mijn ervaringen geschreven, omdat ik graag wil afstuderen als historicus. Dat is nog niet gelukt. Daar zal ik de hoge heren donderdag eens over aanschieten."Oude boekhouding, deze zijn aanwezig bij de Foto Archiefdienst in Cuijk.

"Ontsnapping uit de Dodenmars' herinneringen van Louis de Wijze"dit boek is geschreven door Kees van Cadsand een goede vriend van Louis de Wijze

Louis de Wijze

De jury was maar net op tijd dit jaar. Het is nog geen week geleden dat zij bij elkaar kwam en haar advies kon uitbrengen aan het bestuur van het COC-Nijmegen, die dit advies ook weer, naar wij aannemen, van harte heeft overgenomen.
Maar de jury heeft het ook gemakkelijk gehad dit jaar. De beraadslaging kon, ondanks de kwaliteit van de voordrachten, kort zijn.
Natuurlijk is de wereld het afgelopen jaar veranderd. Schrikbarend veranderd. Oude vijandbeelden zijn opgepoetst. Nieuwe erbij gekomen. De angst lijkt er in sommige gevallen goed in te zitten. En lijkt het, hoe betreurenswaardig ook, dan noodzakelijker voor mensen om ergens bij te horen. Zijn fundamenten te hervinden. Maar ergens bij horen betekent ook je ergens anders tegen afzetten en fundamentalisme ligt op de loer. Het is maar weinig mensen gegeven om, -hoe bepalend zij ook zijn voor de identiteit van een groep om van daaruit weer hun eigen identiteit versterken-, toch over de grenzen van het eigene en vertrouwde heen kunnen kijken. Mensen die niet alleen zeggen, maar ook waar maken (ik citeer): 'Ik vind het belangrijk om je tolerantie als het ware te exploiteren. Je moet iedereen als je gelijke beschouwen ongeacht geloof, ras en kleur. (...) En ik hamer maar op tolerantie'.
De laureaat van 2002 heeft een lange geschiedenis achter de rug. Boxmeer, Nijmegen, Westerbork, Auschwitz, Monowitz, Gleiwitz, Buchenwald, Zwiberge Lager, Wittenberg waren haltes op zijn levensreis nog voor hij 25 jaar was. Die ervaringen doen hem niet omzien in wrok. Hij schreef een boek 'Ontsnapping uit de Dodenmars' en spreekt nog geregeld met jonge mensen. Om een levende getuige te zijn wat discriminatie kan veroorzaken. Houdt de geschiedenis levend, niet als een verwijt aan het verleden, maar als een oproep aan de toekomst.
Een man ook die zijn eigen beperkingen kent (ik citeer weer): 'Als je een discussie met niet-joden over het drama in Israël hebt, dan zeg ik: 'houd er rekening mee dat ik joods ben en een gekleurde mening heb'. (Einde citaat).
Hij was initiatiefnemer bij tal van zaken binnen en buiten de Joodse gemeenschap. Op landelijk en plaatselijk vlak. En hij is een beminnelijk mens.
De jury heeft dan ook, in de overtuiging de naamgeefster van de prijs daarmee recht te doen, van harte voor de Burgemeester Dalesprijs 2002 voorgedragen:

Louis de Wijze

De jury bestond ook dit jaar weer uit Thea Bekkers, Carla Rieter, Leo de Munk en Jan Roelofs en werd ambtelijk ondersteund door René van Soeren.

Namens de jury,

Jan Th.A.E. Roelofs
21 januari 2002

Vooroorlogse veehandel was voornamelijk in joodse handen

Veehandelaren, vanaf vijf uur 's morgens in touw, in driedelig pak of stofjas en met de kenmerkende korte rotan stok. Iedereen die vroeger wel eens op een veemarkt kwam, kan ze wel uittekenen.

Ook Louis de Wijze was er een, zoals de eeuwenlange traditie van zijn familie dat betaamde, en in zijn lange loopbaan groeide hij uit tot een van de bekendste kopstukken in de Nederlandse vleeswereld. In 'Handelsman in vee en vlees' laat Ton Schönwetter De Wijze aan het woord. Nauwkeurig wordt beschreven hoe de activiteiten van de familie De Wijze zich uitbreidden en hoe die zich verhielden tot de algemene ontwikkelingen in de vleessector. Zo valt op, dat de vooroorlogse handel in vee en vlees van oudsher voornamelijk door joodse families werd gedragen. Toegewijd als hij is, doorspekt de met een gortdroog gevoel voor humor gezegende De Wijze het boek met vaktechnische uitstapjes over de meest uiteenlopende onderwerpen. De Wijze verhaalt van de slacht op het boerenerf tot de export van bacon naar Engeland, van het verdwijnen van de vertrouwde slagersjongen tot de ontwikkeling van een volautomatische snijmachine, van de consumptie van reuzel tot de opkomst van het 'pocketworstje'. Confronterend zijn de beknopte, maar ondubbelzinnige passages waarin De Wijze vertelt over het lot van hem en zijn familie in de Tweede Wereldoorlog. De Wijze overleefde de concentratiekampen Auschwitz en Buchenwald en ontsnapte aan de dodenmarsen aan het einde van de oorlog. De meeste van zijn familieleden overleefden de kampen niet, zoals Kees van Cadsand in 1995 optekende in het boek 'Ontsnapping aan de dodenmars'. Dat geeft 'Handelsman in vee en vlees' een beladen diepgang en maakt dat het boek ook interessant kan zijn voor wie niet deelt in de nostalgie van een oude bekende uit de vleessector.

Wouter Bax

Een heel bijzondere noot aan de opening van de beeldentuin in 2006 geeft Louis de Wijze. Zijn kundige openingrede was betekenend voor hem.

Louis de Wijze is bekend als voormalig vleestycoon én als overlever van de holocaust.

bron: Gelderlander

Prominent getuige van de holocaust
Na zijn pensionering werd Louis deWijze dé joodse overlever.

De toenmalige wethouder Kees van Cadzand die uit Cuijk kwam in de eerste helft van de jaren negentig iedere dinsdag naar Berg en Dal om nieuwe verhalen te horen over de overlevingsstrijd die Louis de Wijze vanaf 1942 heeft gevoerd. Als 20-jarige wordt Louis met z’n familie naar het Kamp Westerbork gebracht, waar hij anderhalf jaar mag blijven omdat hij een promi­nente rol in de bekende revue ver­vult.
Daarna overleeft hij achter­eenvolgens de concentratiekam­pen Birkenau, Auschwitz, Mono­witz, Buchenwald en Langenstein. Als de bevrijding nadert, wordt hij gedwongen om mee te marcheren in de beruchte dodenmarsen, die slechts enkelen overleven.
Van Cadzand raakt zo overvoerd door de reeks onwaarschijnlijke belevenissen dat hij een pauze van twee jaar inlast. Uiteindelijk verschijnt in 1995 toch het boek Ontsnapping uit de dodenmars. Het boek wordt vertaald in het Frans en Engels, waar het Rien que ma vie en Only my life heet. Dat zegt De Wijze namelijk tegen de dou­anier die hem bij terugkomst na de oorlog vraagt of hij wat aan te geven heeft. „ Alleen mijn leven.”
Vanaf het verschijnen van het boek geldt Louis als prominent getuige van de holocaust. Ook beijvert hij zich voor diverse herden­kingsmonumenten in onder meer Kamp Westerbork en op de Kitty de Wijzeplaats (vernoemd naar de gestorven zus van Louis) in Nijmegen.
Voor zijn getuigenissen, zijn strijd om erkenning en ook vanwege zijn vergevingsgezindheid ontvangt hij diverse onderscheidingen.
Zo wordt hij Officier in de Or­de van Oranje Nassau en krijgt hij de Burgemeester Dalesprijs.
Bij de herdenking van de 50- jarige bevrijding van concentratiekamp Auschwitz in 2005 vraagt koningin Beatrix hem of hij haar wil be­geleiden. Daar zit hij op een koude februaridag tussen de wereldlei­ders. Hij staat op en loopt naar de Russische president Poetin om hem te bedanken. Ook de Franse president Chirac krijgt een hand van Louis. „ Zo heeft hij ook de oorlog overleefd”, zegt zijn vrouw Netty. „Meteen gebruik maken van de mogelijkheden.”

bron: Henk Baron